Periferik damar hastalığı nedir?
Periferik damar hastalıkları, kalp ve beyin dışındaki damarları etkileyen hastalıkları kapsar. Bu grubun en sık görülen hastalığı, atardamar duvarında yağlı plak birikmesi (ateroskleroz) sonucu bacak atardamarlarının daralması ya da tıkanmasıdır: periferik arter hastalığı.
Daralma, kaslara yeterli kan gitmesini engeller ve özellikle yürürken bacakta ağrıya yol açabilir.
Belirtiler
- Yürürken baldırda, uylukta veya kalçada ortaya çıkan ve dinlenince geçen ağrı (kladikasyon)
- Bacak ve ayakta soğukluk, uyuşma
- Ayakta renk değişikliği
- Ayak nabızlarında zayıflama
- İleri dönemde dinlenirken ağrı ve iyileşmeyen yaralar
Nedenler ve risk faktörleri
- Sigara kullanımı
- Diyabet
- Yüksek tansiyon
- Yüksek kolesterol
- İlerleyen yaş
- Ailede damar hastalığı öyküsü
Tanı nasıl konur?
Muayenede nabızlar değerlendirilir. Ayak bileği-kol basınç indeksi, renkli Doppler ultrason ve gerekli durumlarda BT veya MR anjiyografi gibi yöntemlerle daralmanın yeri ve derecesi belirlenir.
Tedavi yaklaşımı
Tedavinin temelinde risk faktörlerinin kontrolü (sigaranın bırakılması, şeker, tansiyon ve kolesterolün düzenlenmesi), düzenli yürüyüş ve ilaç tedavisi yer alır. Şikayetlerin ve daralmanın düzeyine göre balon, stent gibi girişimsel yöntemler veya cerrahi baypas değerlendirilebilir.
Ne zaman hekime başvurmalı?
Yürürken tekrarlayan bacak ağrısı, ayakta soğukluk veya iyileşmeyen yara varsa değerlendirme önerilir. Bacakta aniden gelişen şiddetli ağrı, soğukluk ve solukluk acil değerlendirme gerektirir.
Sık sorulan sorular
Yürürken bacak ağrısı her zaman damar kaynaklı mıdır?
Hayır. Bel, eklem ve kas kaynaklı nedenler de benzer ağrı yapabilir. Ayırım için muayene ve gerekli tetkikler yapılır.
Sigarayı bırakmak fark eder mi?
Sigara, periferik arter hastalığının en önemli risk faktörlerinden biridir; bırakmak tedavinin temel parçasıdır.
Periferik arter hastalığı ile varis aynı mı?
Hayır. Periferik arter hastalığı atardamarları, varis ise toplardamarları etkiler; belirtileri ve tedavileri farklıdır.
